Son yıllarda yapay zeka, yaratıcı endüstrilerden mühendisliğe, tıptan finans sektörüne kadar pek çok alanda yeni iş fırsatları doğururken, bazı meslekleri de ciddi anlamda tehdit ediyor. Bu teknolojik dönüşüm, işsizlikten etik sorumluluğa, telif haklarından hesap verebilirliğe kadar geniş çaplı tartışmaları beraberinde getiriyor. Mesleklerin yapay zeka etrafında hızla dönüşmesi her ne kadar işleri kolaylaştırsa ve maliyetleri düşürse de, ciddi riskleri de beraberinde getiriyor. Özellikle yapay zekanın zaman zaman “halüsinasyon” adı verilen yanılsamalar üretmesi, basit hataların bile büyük sorunlara yol açabileceğini gösteriyor. İşte bu tartışmaların tam merkezinde İngiltere’den dikkat çeken bir gelişme yaşandı: Bir yapay zeka hukuk firması, ilk kez bir mahkeme davasını kazanmayı başardı.
GARFIELD AI: YETKİLİ YAPAY ZEKA HUKUK FİRMASI
Garfield AI, İngiltere Solicitors Regulation Authority (SRA - Avukatlık Düzenleme Kurumu) tarafından yetkilendirilen yapay zeka destekli bir hukuk firmasıdır. Özellikle 30 sterlinden 10 bin sterline kadar olan küçük ve orta ölçekli alacak davalarında hizmet sunan firma, Nisan 2024’te resmi onay almıştı. Firmanın kurucu ortağı Philip Young, bu davayı “adalete erişim konusunda önemli bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Young’a göre birçok küçük işletme ve birey, geleneksel dava masraflarının yüksekliği nedeniyle alacaklarını tahsil etmekten vazgeçmek zorunda kalıyordu.
TAMİRES CAMAL TAQUIDIR’IN MÜCADELESİ
Freelance İK danışmanı Tamires Camal Taquidir, gerçekleştirdiği çalışmalar karşılığında alamadığı 7 bin sterlinlik ödemeyi tahsil etmek için Garfield AI’ye başvurdu. Yaklaşık 400 sterlin ödeyerek önce hukuki ihtarname gönderten Taquidir, ardından mahkeme sürecini başlattı.
Karşı tarafın avukat aracılığıyla açtığı karşı dava nedeniyle süreç zorlaşsa da Taquidir, yapay zekanın sağladığı erişilebilir, maliyet etkili ve yetkin destek sayesinde mücadeleyi sürdürdü. Wandsworth County Court’ta 14 Mayıs’ta görülen üç saatlik duruşma sonucunda mahkeme, Tamires Camal Taquidir lehine karar vererek alacağının tahsiline hükmetti.Taquidir, zaferin ardından şunları söyledi: “Hak ettiğim parayı alamıyordum. Süreç bana çok stresli, pahalı ve zaman alıcı görünüyordu. Garfield AI bunu mümkün kıldı. Karşı dava beni yıldırmak için açılmıştı ancak ben güçlü ve erişilebilir bir desteğe sahip olduğumu biliyordum. Sonuçtan dolayı çok mutluyum.”
YAPAY ZEKANIN ROLÜ VE HİBRİT MODEL
Garfield AI, davanın duruşma öncesi tüm hukuki hazırlıklarını üstlendi. Karşı iddiaya cevaplar hazırladı, dört tanık ifadesi oluşturdu ve mahkemeye sunulacak kapsamlı belge dosyasını (bundle) düzenledi. Yapay zeka, yasal araştırma, belge analizi ve strateji oluşturma gibi aşamaları başarıyla yönetti. Duruşmada ise insan unsuru devreye girdi. Taquidir’i temsil eden avukat Dominic Li, Garfield AI’nin dosyayı “net ve verimli” bir şekilde hazırladığını belirtti. Ancak Li, önemli bir vurgu yaptı: “Duruşmadaki savunma hala temel olarak insani bir eylemdi ve vazgeçilmezdi.”
ADALETE ERİŞİMDE YENİ ÇAĞ VE RİSKLER
Bu dava, özellikle küçük alacaklarda hukuki desteğin maliyet engelini büyük oranda aşma potansiyeli gösteriyor. Geleneksel hukuk firmalarının yüksek ücretleri yerine yapay zeka, bireysel kullanıcılar ve KOBİ’ler için daha demokratik bir alternatif sunuyor.
Öte yandan İngiliz hukuk camiası, yapay zeka kaynaklı hatalara da yabancı değil. Geçtiğimiz ay büyük uluslararası hukuk firması Pinsent Masons, kendi iç AI sisteminin ürettiği hatalı bilgiler nedeniyle mahkemeyi iki kez yanıltması üzerine SRA’ya kendi kendini ihbar etmişti. Bu tür olaylar, yapay zekanın halüsinasyon riskini, sorumluluk paylaşımını ve etik sorunları bir kez daha gündeme taşıyor.Uzmanlar, yapay zekanın hukuk alanına daha fazla entegrasyonuyla birlikte yeni regülasyonlar, şeffaflık kuralları ve net sorumluluk mekanizmaları gerektiğini vurguluyor.
HUKUKTA HİBRİT DÖNEM BAŞLIYOR
Garfield AI örneği, hukuk sektöründe hibrit bir modelin başarılı bir uygulaması olarak öne çıkıyor. Yapay zeka rutin ve veri yoğun işleri hızlıca tamamlayarak maliyetleri düşürürken, insan avukatlar mahkeme savunması, empati, stratejik karar alma ve ikna gibi alanlarda ön planda kalıyor.
