Türkiye, denizcilik ve çevre korumacılık tarihinde stratejik ve ekolojik bir eşiği geride bırakarak, Mavi Vatan vizyonunu yeni koruma alanlarıyla taçlandırdı. Yaklaşık 462 bin kilometrekarelik deniz yetki alanına sahip Türkiye, bu hamleyle birlikte dünyada denizlerinde milli park bulunan seçkin ülkeler arasına adını yazdırdı.
Bu tarihi adım; yalnızca denizlerimizin jeopolitik sınırlarını korumakla kalmadığımızın, aynı zamanda mavinin derinliklerindeki yaşamı ve geleceği de güvence altına aldığımızın en net göstergesi oldu.
DENİZLERİMİZİN YENİ MUHAFIZLARI
Cumhurbaşkanı kararıyla ilan edilen Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı ve Kuzey Ege Deniz Milli Parkı, Mavi Vatan'ın yaklaşık %5'ine tekabül eden devasa bir koruma alanını kapsıyor. Bu hamleyle birlikte Türkiye'nin toplam milli park sayısı 50'den 52'ye, milli parkların kapladığı alan ise 32.870 kilometrekareye ulaştı. Bu koruma alanı, kara ve deniz olmak üzere ülkemizin yüzölçümünün %2.63'ünü oluşturuyor.
İLK DENİZ MİLLİ PARKLARIMIZ
• Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı (21.706 Kilometrekare)
Akdeniz'in zengin biyoçeşitliliğine ev sahipliği yapan bu alan; nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Akdeniz foklarından Caretta caretta deniz kaplumbağalarına, mercan resiflerinden eşsiz su altı mağaralarına kadar kırılgan bir ekosistemi barındırıyor.
• Kuzey Ege Deniz Milli Parkı (1.742 Kilometrekare)
Ege'nin dinamik akıntılarına ve zengin besin tuzlarına sahip bu bölge; balık stoklarının üreme alanlarını koruma altına alırken, bölgesel balıkçılığın sürdürülebilirliğine de doğrudan katkı sunacak.
YUNANİSTAN'DA GÜNDEM OLDU
Yunanistan, Nisan 2024'te Ege Denizi ve İyon Denizi'nde iki deniz parkı kuracağını açıkladıktan sonra Türkiye, çevre projelerinin siyasi amaçlarla kullanılmaması uyarısında bulunmuştu. Türkiye, Yunanistan'ın bu girişimine karşılık 2 Ağustos 2025'te çevrenin korunmasına yönelik olarak Gökova, Foça, Datça-Bozburun ve Saros Körfezi'ni deniz koruma alanı ilan etmişti.
Türkiye'nin deniz milli parkları açıklaması, 21 Temmuz 2025'te biri İyon Denizi'nde, diğeri ise Güney Ege'deki Kiklad Adaları çevresinde olmak üzere iki yeni ulusal deniz parkı ilan eden Yunanistan'da gündem oldu. Yunan basını, Ankara'nın hamlesinin deniz yetki alanları tartışmasında yeni bir adım olduğunu öne sürerken Yunanistan'ın Türkiye ile iş birliği yapması gerektiğinin altını çizdi.
MİLLİ PARKLAR NEDEN ÖNEMLİ?
♦ Yalnızca estetik veya turistik birer cazibe merkezi değil, aynı zamanda ekolojik dengenin kilit taşları olarak biyoçeşitliliğin sigortası niteliğine sahip olan milli parklar, endemik türlerin yaşam alanlarını koruyarak ekosistemin çökmesini engellerken küresel iklim krizinin baskısını hafifletiyor.
♦ Avlanmanın yasak veya sıkı kontrole tabi olduğu bu alanlar, hayvanların popülasyonlarının güvenle üreyip büyümesine imkân tanıyor.
♦ Bilim insanları için insan müdahalesinden arındırılmış, doğanın kendi döngüsünü inceleme fırsatı sunan benzersiz araştırma sahaları oluyor.
♦ Doğal ve kültürel zenginliklerin tahrip edilmeden, bilinçli bir turizm anlayışıyla gelecek nesillere aktarılmasını sağlıyor.
Dünyanın korunan alanları ve milli park haritası incelendiğinde, nicelik ve nitelik açısından iki ülke öne çıkıyor. Avustralya, milli park sayısıyla bu alanda dünyada ilk sırada yer alıyor. Danimarka ise ülkeye bağlı özerk bölge olan Grönland sınırları içerisinde yer alan tek milli park olan 972 bin kilometrekarelik yüzölçümüne sahip Northeast Greenland National Park sayesinde alan bakımından küresel bir rekoru elinde tutuyor. Bu devasa milli park, Danimarka ana karasından bile büyük olup ülkenin yüzölçümünün neredeyse yarısı kadar bir milli park sahasına sahip olmasını sağlıyor.
♦ Dünyanın ilk milli parkı 1872’de ABD'de kurulan Yellowstone Milli Parkı oldu.
♦ Türkiye’nin ilk milli parkı ise 1958’de Yozgat’ta Yozgat Çamlığı adı altında kuruldu.
♦ Yüzölçümü açısından dünyanın 3’üncü büyük ülkesi olan Çin'de sadece 4 milli park bulunmasının nedeni, doğa koruma politikasında yeni sisteme çok yeni geçiş yapması. Çin hükümeti ilk kez 2021’de uluslararası standartlara uygun en üst düzey koruma statüsüne sahip ilk resmi milli park grubunu ilan etti. 2035 yılına kadar bu sayının 49'a çıkarılması planlanıyor.
