İspanya'nın Afrika'daki ihtilaflı toprağı Ceuta'ya Fas üzerinden akın eden binlerce mülteci, tüm dünyayı şok eden görüntülere sebep oldu.
On binlerce mülteci, Ceuta'yı Fas'tan ayıran Akdeniz'deki bir çitin etrafından yüzerek geçmeye çalışırken boğuldu.
Ceuta'ya ulaşmak için insanlar genellikle Fas'ın Fnideq kasabasından yaklaşık 5 km mesafeyi yüzerek kat ediyor. Bazıları da yine yakın olan Belyounech kasabasından geçmeyi deniyor.
İspanya ile Avrupa Birliği ortakları arasında diplomatik bir krize yol açan olayda ölü sayısı 77.
Peki onlarca göçmen neden bir anda Ceuta'ya akın etti?
Bu konuda öne çıkan sebep, bir İspanyol mahkemesi kararı ve Fas ile İspanya arasındaki diplomatik gerilim.
İspanyol istihbarat kaynakları, göçmen akınının kökeninin muhtemelen, deniz yoluyla gelen göçmenlerin derhal sınır dışı edilemeyeceğine dair İspanyol Yüksek Mahkemesi kararının ardından sosyal medyada hızla yayılan bir aldatmacaya dayandığını söyledi.
Aldatmaca internette hızla yayılınca, on binlerce insan İspanya üzerinden Avrupa'ya geçiş yapabilmek için en yakın İspanyol toprağı olan Ceuta'ya akın etti.
Ancak onlarca insanın Fas sınırından bu kadar kolay çıkabilmiş olmasının sebebinin de Fas ve İspanya arasındaki diplomatik gerilim' nedeniyle Fas'ın İspanya'ya bir mesaj vermek istemesi olduğu öne sürülüyor.
İşte bu noktada devreye, Fas ve Cezayir arasındaki ilişkiler giriyor.
Fas ve Cezayir, Batı Sahra sorunu nedeniyle yıllardır diplomatik bir krizin içinde. Cezayir, Batı Sahra’nın bağımsızlığını savunan Polisario Cephesi’ni destekliyor; Fas ise bölgeyi kendi egemenlik alanı olarak görüyor. Fas'ın 2020'de İsrail'le ilişkileri normalleştirerek savunma anlaşmaları imzalaması da Cezayir için ciddi bir problem. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 2021'den beri tamamen kesilmiş durumda. İki komşu ülke arasındaki kara bağlantısı ise 1994 yılından beri kapalı.
İspanya ise Fas ve Cezayir arasında süren bu krizde Fas ve Cezayir'e dengeli yaklaşmayı benimsiyor. İspanya'nın 2021 yılında Polisario Cephesi'nin lideri İbrahim Gali'yi tedavi için ülkesinde ağırlaması nedeniyle Fas, İspanya'daki büyükelçisini geri çekmişti. 2022'de ise İspanya, Fas'ın Batı Sahra planına destek vermiş ve Cezayir'le bir diplomatik kriz yaşamıştı.
Avrupa Birliği'nin yumuşak karnının 'göçmen akını' olduğunu bilen Fas, İspanya ile yaşanan gerilimlere 'dönem dönem sınır kontrollerini gevşeterek' cevap veriyor.
Ceuta'ya geçtiğimiz hafta bu denli büyük çaplı bir akının gerçekleşmesinin sebeplerinden biri olarak da İspanya Başbakanı Sanchez'in 20 Temmuz'da Cezayir'e resmi bir ziyaret gerçekleştirerek 2022'de darbe alan ilişkileri onarması gösteriliyor.
İspanyol yetkililere göre 20 Temmuz'da Sanchez'in Cezayir'i ziyareti, İspanyol mahkemesi kararına ilişkin dezenformasyonun hızla yayılması ve Fas'ın sınır kontrollerini askıya alması sebebiyle Ceuta'ya binlerce insanın akın etmesiyle sonuçlandı. Ayrıca Fas, Ceuta'yı resmi olarak İspanyol toprakları olarak tanımıyor ve sıklıkla işgal altındaki topraklar olarak adlandırıyor.
İspanya'da ise zaten hukuki ve siyasi olarak zor günler geçiren Başbakan Sanchez, bu istihbarat ve güvenlik zaafiyetinin ardından birçok eleştiriyle karşı karşıya.
Sánchez’in “İspanya’nın toprak bütünlüğünün ihlali” olarak nitelendirdiği sınır ihlalinin ardından düzeni sağlamak için silahlı kuvvetleri ve ek polis güçleri görevlendirildi.
Erken seçim için bastıran aşırı sağ parti Vox, İspanyol hükümetinin Ceuta bölgesi temsilcisi Miguel Ángel Pérez Triano ve diğer yetkililer hakkında suç duyurusunda bulundu ve geniş çaplı bir soruşturma başlatılmasını talep ediyor.
İçişleri Bakanı, İspanyol istihbarat servislerinden veya diğer Avrupa Birliği ülkelerinin istihbarat servislerinden herhangi bir uyarı almadığını söylüyor.
Avrupa Birliği ülkeleri göçmen akını nedeniyle şok yaşarken, Fransa, İspanya ile sınır kontrolünü sıklaştırdı. İtalya lideri Meloni, İspanya'nın Schengen üyeliğinin askıya alınmasını önerecek kadar radikal bir açıklama yaptı. AB yönetimi ve birçok ülke İspanya'yı sınırı koruyamamakla suçlayıp sert bir dille eleştirdi.
ABD Başkanı Trump ve İsrail tarafından Avrupa'daki bir numaralı 'istenmeyen hükümet' konumundaki İspanyol Sanchez hükümeti, bu göçmen akını nedeniyle artık Avrupa Birliği içinde de yalnızlaşmış durumda.
